Sürdürülebilir Gardırop Nedir, Nasıl Olur?

Gezegeni en çok kirleten ikinci sektör moda sektörü. (İlk sırada petrol olduğunu tahmin ediyoruz, değil mi?)


Moda sektörünün petrolle yarışmasının temel nedeni hızlı tüketim kültürü / kültürsüzlüğü. Satın alınan tişörtün, daha mağazadan çıkmadan / kargoya verilmeden demode olduğu bir dönemde yaşıyoruz.

Bu yazıyı yazarken sıradan bir influencerin Temmuz ayında satın aldığı ve paylaştığı giysilerin/ayakkabıların linklerini saydım, 37'ydi. Mayo, bikini, şapka, pantalon, bluz, ayakkabıdan oluşan 37 parça eşya. Bu alışverişe giyinme odası dayanmaz.

Hepsi sürdürülebilir ham maddelerden üretilse bile, sürdürülebilir bir gardırop olabilir mi? Hayır.


Sürdürülebilir bir gardırop, gezegenin sürdürülebilirliğini sağlar. Tüketmez.


Peki sürdürülebilir bir gardırop nasıl olur? Bence'lerle dolu ve örneklerimle:


En sürdürülebilir giysi, sizdeki

Her zaman, her şey için, her durumda en sürdürülebilir olan sizdeki. Sürdürülebilir bir alışveriş tüyosu istiyorsanız, gardırobunuzun arkalarında kalanlara bakın derin.


Bilenler bilir üniformam (solda) 15 yıldır benimle. Deniz tatillerimin en sevdiğim parçası. Bavulumda az yer kaplıyor, gerektiğinde gece de giyebiliyorum, her duruma uyumlu ve sağlam. Neden vazgeçeyim ki?




İkinci eller vardır

Dönüp dönüp aynı şeyleri giymekten sıkıldıysanız eşinizin dostunuzun gardıroplarını öneriyorum. "Sizdeki üründen" bir sonraki sürdürülebilir ürün ise size en yakın gardıroptaki ürün.

Beni pandemide göbeklenen

bireylerden artık giyemediği tişörtler (sağda) kurtardı. Evde çalışıyor, evde yemek yiyor, evde sosyalleşiyoruz. Bu kadar ev kıyafetim yoktu açıkçası.


Annelerimizin gençliğinden kalan giysilere bayılmayan var mı? Kumaşların kalitesi, dikişlerinin sağlamlığı, retro tarzları derken gardırobu genişletmek için harika fikirler. Kendine yaptığı gömlekleri yürütmeyi seviyorum.



Yakınların gardıropların biraz uzaklaşırsak, tanımadığımız kişilerin gardıroplarından giysi alabiliriz, örneğin takas pazarlarından. Bu kültürün ülkemizde de gelişmesi dileğimle.


İleri dönüşümcülük

Pek ileri dönüşümcü değilimdir biliyorsunuz; yok efendim pet şişeden kalemlik, plastik kaşıklardan avize falan, yapmış olmak için yapmak gibi geliyor. Amaaaa mevzu giysi olunca ileri dönüşüm tadından yenmiyor.

Annemin gençliğinden kalma canım elbiseyi tadilat ederek yazı sömürdüm. Mis gibi.

Dikiş bilmiyorsak sorun değil, hepimiz eski pantolonumuzu şort yapmışızdır.


Bir tur versene

Kendi gardırobumuzda yok, birinden alacağız; ama bir daha giymeyiz. Bu durumda en iyisi kiralamak ya da ödünç almak. Bilhassa gece kıyafetlerini.


Düğünlerde, ekinliklerde, davetlerde yeni bir şeyler almak yerine en iyisi arkadaşlarımın gardıroplarına bakmak ve tabii ki kendi elbiselerimi paylaşmak.


Sadece elbise de değil; ayakkabı, çanta, diğer aksesuarlar. Nadiren giydiğimiz ama şık, gösterişli, farklı olmasını istediğimiz ne varsa.




Özel dikim ve beden uyumu

Hızlı modaya karşı yavaş moda, tıpkı gıdada olduğu gibi tüketimi yavaşlatma,

dolayısıyla üretimi yavaşlatma, iklim krizine karşı mücadele ederken adil ticaret imkanı da sağlıyor. Bu noktada sürdürülebilir yöntemlerden birisi dikiş dikmek / diktirmek.


Yalan değil, en sevdiğim. Evdeki herkesin dikiş biliyor ve kendi kumaşımı üretebiliyor olmamın benim aşırı şansım olduğunu biliyorum, bunu kullanıyorum.


Benim istediğim kumaştan, tam benim bedenime göre giysiler. Düşünüyorum da, dikiş bilmesem terzide yaptırır mıydım? Kesinlikle evet. Bence modelinizi çizin, elbisenizi diktirin.


Hiç mi satın almayalım Utku Hanım?

Bir yıl boyunca hiçbir şey satın almamanın verdiği ferahlık üzerine yaş olmuş 35 (yolun 3'te biri), insan da ne istediğini biliyor artık. 5 yıl önce aldığım gömleği yine olsa yine alır mıydım? Kesinlikle evet.


Sürekli sürekli alışveriş, hele ki AVM'lere ve eticaret sitelerine tıkılan mağazalar, aman hiç benlik değil.

Ben kendimi soğuttum arkadaşlar, size Allah kolaylık versin.


Amaaa hiç mi satın almıyorum, hiç mi sahip olmuyorum? Oluyorum.

Bu durumda size de önerim, gezegene ve insana saygılı markaları tercih etmeniz.


Sürdürülebilir ham madde

Endüstriyel / konvansiyonel pamuklu tişörtün 2.400 litre su harcadığını biliyoruz. Bu durumda organik sertifikalı pamuklu tişört tercih edebiliriz. Bir ürünün pamuklu olması, onu sürdürülebilir yapmaz. Hatta aksine gezegenin canına okur. Dünyanın en çok GDO’lu tohumuyla üretim yapılan dört tarım ürününden birisi pamuk. Aşırı su tüketimi onda, sentetik gübre onda, yabani ot, börtü böcek, arı, mantar, bakteri ne bulursa öldüren tarım zehiri onda.


Ülkemizde dikilmesi yetmez. Dokunması? iplik haline getirilmesi? Pamuğun üretilmesi?

Üstelik sürdürülebilir ham madde koşullara örneğin bölgeye göre değişir.

Örneğin onarıcı tarım faaliyetlerinde yetiştirilen koyunların yünlerinden elde eğrilen ve örülen hırkam (aşağoda). Sürdürülebilir bile değil; onarıcı.


Adil ve etik ticaret

Sürdürülebilir bir kıyafet için beklentilerimden birisi de etik ve adil ticaret kurallarına uyması. Ülkemizdeki ve Dünya'daki çokça tekstil atölyelerinde gördüğümüz örneklerde iş güvenliği yok sayılıyor, hak ihlalleri yapılıyor, işçiler güvencesiz, hatta faşist uygulamalarla köle sistemiyle çalıştırılıyorlar. Çin Devletinin Uygur Türklerine yaptıklarını göz ardı edemeyeceğim. Sürdürülebilirlik departmanında 25 kişinin çalışması markayı sürdürülebilir yapmaz.


Atık ham madde

Hali hazırda üretilmiş kumaştan üretim yapmak da çok önemli. Bu noktada kumaşlardan arta kalan kumaşlardan yani atık kumaşlardan üretilen giysilere de şans vermek gerekir. Neyse ki ülkemizde de dahil, epeyce güzel marka var.


Geri dönüştürülmüş giysi

Geri dönüşüm oranı her ham maddede epey düşük. Tekstilde durum çok daha kötü, tüm tekstilin sadece %1'i geri dönüşüyor.

Geri kalanı tehlikeli atık olarak imha edilmeyi bekliyor, çoğu da gezegene çöp yükü oluyor. Tam bu noktada yüksek enerji tüketimine rağmen geri dönüşüm önemli. Geri dönüştürülmüş malzemelerden tekstil ürünleri de sürdürülebilir bir gardırop sağlar.


Ekolojik renklendirilmiş giysi

Tekstilin tehlikeli atık olarak kabul görmesinin en temel nedeni kullanılan ağartıcılar ve renklendiriciler. Tekstilin tehlikeli kimyasallarla renklendirilmesi yerine kök boya ve gıda tığı gibi renklendiricilerle renklendirmek mümkün.





Sürdürülebilir gardırop konusunda bencelerle dolu fikirlerim bunlardır. Arz ederim.

Utku

@kentteekolojikhayat